Knesselare was nooit het dorp met legendarische beeldende kunstenaars. Maar wie het kleine niet eert, is het grote niet weerd. Hier en daar zijn  er nog werkjes met een verhaal. Enkele jaren na de fusie dreigt het gevaar dat een en ander met minder overtuiging wordt gekoesterd. Hieronder een overzicht van het Knesselaars erfgoed waaraan we denken. We starten met het Knesselaars gemeentehuis, waarvan het schielijk overlijden onlangs is aangekondigd.. In de hoop dat onze bestuurders daar oog voor hebben. En een kleine tip: een aantal zaken is er zeker plaats in “Het Huis van God” …

 Uilenspiegel slaapt in de vrijheidsboom

Er was eens – halfweg de jaren 1900 – een Brugse archivaris die het populaire verhaal van Uilenspiegel herschreef en meteen de schalkse kerel liet geboren worden in Knesselare. Dat was het begin van een Uilenspiegeltraditie die nu onder het stof ligt, maar die lang voortleefde in stoeten, reuzen, verenigingen, publicaties. Het was best gezellig toen een ad hoc werkgroep van jonge Knesselarenaars (rederijkers) in 1976 grote Uilenspiegelfeesten organiseerde, met een stoet, een tentoonstelling, lezingen, een uilenkoekenworp en nog veel meer. De gemeente zorgde voor een Uilenspiegelmonumentje heel dichtbij het gemeentehuis. Er waren in dat weekend gasten uit andere Uilenspiegeldorpen en steden in Nederland en Duitsland. (klik HIER voor een fotopakket en verslagje). Het monumentje was de facto een zuil voor bekendmakingen en affiches, weliswaar met bovenaan drie pittige blauwe uiltjes, naar een ontwerp van kunstenaar en graficus Edgard Buyse en uitgevoerd door de Eric Hooft. Ook Roland Schelstraete werkte mee. Het monumentje werd in 2011 door een haastige medemens in de prak gereden, maar de uilen werden gered en overleefden in een hoekje van de gemeenteloods op het sportveld. In 2015 werden de uiltjes op initiatief van de gemeente en de cultuurraad geïntegreerd in een Uilenspiegelwerk van kunstsmid Filip Ponseele, gecreëerd in en om de vrijheidsboom op De Plaats. We gaan ervan uit dat de Uilen de herinrichting van De Plaats zullen overleven.

Duits cadeautje voor Knesselare toch maar in de gaten houden

Moeten we ons zorgen maken over het bronzen plaket  (basreliëf) dat de Duitse Uilenspiegelgasten in de jaren 1970 aan de gemeente overhandigden? Het was een geschenk van een uitgebreide Duitse delegatie van Uilenspiegelvorsers en –vrienden die hier op bezoek was. Het plaket werd bevestigd aan de muur naast de trap van het nieuwe Knesselaarse gemeentehuis (kermis 1976). Het toont de figuur Uilenspiegel met een uil op de schouder en een spiegel in de hand, bevat de namen van alle Uilenspiegeldorpen en de gebalde Latijnse tekst “Hic fuit”, of “Hier was hij” (hij = Uilenspiegel, vrij vertaald “Hier is hij geboren”… Een mooi symbool toch, die guitige, maar ook waakzame en rebelse kerel? Nu ons voormalig gemeentehuis op de markt te koop ligt, is het uitkijken naar wat Aalter met dit stukje Knesselaars erfgoed zal doen. Hopelijk iets meer dan wat Aalter deed met Knesselaarse vlaggen en andere symbolen, die uit de geschiedenis lijken te zijn gewist. Zelfs voor een kermis mogen ze “niet uit hun kot” …

Het leven in één beeld. Gerard Mestdagh

Voor wie het niet zou weten. Dat beeld is te zien op De Plaats … Gerard Mestdagh, een van de betere en meest gerespecteerde Knesselaarse kunstenaars, kreeg de kans om met een van zijn beste werken de toegang tot het nieuwe gemeentehuis te sieren. Als dat na de komst van de betonboeren maar niet in de kille kelders belandt. Er moet in Knesselare nog wel een plekje zijn om dat te koesteren op de plaats waar het thuishoort. Als daar in de schaarse gemeentelijke ruimte geen plek meer voor is … er is hier nog zo’n plek waar de Knesselarenaren ook kwamen voor geboorte, huwelijk en overlijden. Hier zijn we geboren, hier zijn we getrouwd en hier gaan we straks de deur uit. Kleine suggestie: aan babbel met de Kerk, over de kerk. Lees meer op deze BLOGSPOT

Stenen herinnering aan vuile oorlogstijden

Maria Mortier (+) wees voor deze foto voor “Over Knesselare gesproken” (2011) met weemoed naar de namen van haar in Duitsland omgekomen broers, aangebracht op “De Steen”, het oorlogsmonument op De Plaats. Dat monument werd na de Eerste Wereldoorlog opgericht ter herdenking van de slachtoffers van WO1, later aangevuld met die van WO2.  Het zal misschien het langst weerstaan aan de tand des tijds, die het verleden hoe dan ook wegknabbelt. Het waren de Vlaamse Strijdbroeders die aan het gemeentebestuur vroegen om op De Plaats een monument en een gedenkboom op te richten voor de gesneuvelden. Uit het archief:  “In November 19 richtten wij het feest in van de Oud-Strijders. Weerom een omhaling in al de huizen der gemeente 3000 f en op ons voorstel kwam het monument vorenaan in den kerkmuur”). Deze bescheiden “Steen” is een kleine hulp voor de ouders, scholen, politici en anderen om de nieuwe generaties wakker te houden voor bepaalde signalen die aan een oorlog vaak voorafgaan.

Het mysterie van een verdwenen mariabeeld

In de Knesselaarse kerk was en is er weinig of geen Grote Kunst te vinden. Het meest waardevolle was het beeldje van de Heilige Anna en Maria, dat zou dateren uit de 17 de eeuw. Alfons Ryserhove heeft het in zijn publicatie Oud Knesselare (1976) over een prachtig “Rubensiaans” beeld. Het is gemaakt in hout, 82 cm groot en “wondermooi gesneden en geschilderd”. Het beeld stond in de kerk (meer bepaald in de sacristie) en werd mee omgedragen in de processies. Maar op een bepaalde dag …  –  omstreeks het einde van de Tweede Wereldoorlog – stond het er … niét meer. Hier en daar werd een naam genoemd. Het beeldje stond “ergens bij iemand thuis in een voorkamertje”… Veldwachter Luc Serlet heeft die zaak nog onderzocht, maar zonder resultaat. De sleutel voor dit mysterie zit ergens in de archieven. Zeker weten. Of is het beeld mogelijks te vinden in de nabijheid van De Rechtvaardige Rechters? Tips zijn welkom.

Een historiek in acht panelen

Over Cogetama is al veel geschreven en verteld. Economisch is het met straten voorsprong het grootste Knesselaarse bedrijf aller tijden. In de berenjaren werkten er 400 tot 500 sigarenmaaksters. Een paar decennia geleden mochten we voor de gemeente de historiek samenvatten in negen panelen (er zit ook nog een Bultynck bij)  met beeld en een snuifje tekst. De panelen hangen nog (even) in de feestzaal van ons oud Gemeentehuis. Geen beeldhouwwerk, maar – zo hopen we toch – wel nuttig beeldmateriaal over ons economisch erfgoed. Al was het maar omdat de beelden en de hyperkorte teksten – in een tijd dat tweets nog niet bestonden – een allereerste bron van informatie kunnen zijn voor al wie “iets” wil weten over “de fabriek”. Voor veel meer verwijzen we naar onze teksten en beelden gepubliceerd in de serie Erfgoed Leeft,2009

The Wall of Fame