Indien Aalter Knokke was…

Zijn ‘verplichte fusies onafwendbaar’, zoals Pieter De Crem citeert in De Morgen van vandaag (12 april)? Honderden gemeenten liggen er niet wakker van. Ook de Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (VVSG) zorgt voor tegenwind.Wordt 23 mei dan ook een makkelijke D-day voor de fusie Aalter-Knesselare? De politieke analyse – gemeentelijk en nationaal – lijkt hierop te wijzen. Of niet?

Hoe zit het vooreerst met de fusieopvattingen van de grote partijen? N-VA is voor verplichte fusies van gemeenten onder de 30.000 inwoners, maar botst op mislukkingen (Edegem/Londerzeel bvb). CD&V en Open Vld zijn dan weer tegen verplichte fusies. De socialisten zouden voor zijn, maar nogal wat sp.a’ers houden zich op de vlakte of uiten kritiek op de “CD&V-fusies”. Nogal wat kranten merken op dat fusieoperaties voorlopig toch vooral aan de gang zijn in CD&V-gemeenten.

Gwendolyn Rutten van Open Vld vindt dat De Crem met zijn uitspraken over onvermijdelijke fusies vooral “paniek” zaait. Maar De Crem zelf? Die is in deze vooral zichzelf: slim en sluw. Een schrandere politicus met een langetermijnvisie. Maar ook een van de weinige CD&V’ers die nog gelooft in een kartel met de N-VA.

Pieter De Crem heeft nauwelijks tegenstand in Aalter. Zijn kartelpartner N-VA volgt makkelijk, zo wil het de partijtop. Groen, de enige oppositiepartij van enige omvang, is niet tegen. In Knesselare zit de meerderheid van Groep 9910 – waarvan de kern CD&V gekleurd is – in dezelfde comfortabele zetel. Groen is ook hier niet van plan strakke oppositie te voeren.

Onafwendbaar?

“Nu kun je nog vrijwillig fuseren. Iedereen moet goed beseffen dat een schaalvergroting onafwendbaar is”, herhaalt De Crem woensdag in Het Laatste Nieuws. “Wie niet volgt, zal op een ochtend wakker worden met het radionieuws dat meedeelt dat er in het Staatsblad een nieuwe bestuurlijke indeling is gepubliceerd.” Toch valt het op dat het fusieverhaal voorlopig geen succes is (zie verder).

De Vereniging van Vlaamse Steden en Gemeenten (de ledenorganisatie van alle 308 Vlaamse gemeenten) kant zich zelfs ronduit tégen verplichte fusies en pleit voor het alternatief van slimme “samenwerking” met de buren. Jan Leroy van de VVSG wijst er in De Morgen op dat groter niet meteen beter is dan kleiner en dat een dynamische bestuursploeg belangrijker is dan het aantal inwoners. Een klein dorp kan beter draaien dan een groot. “Maar natuurlijk gaat het ook om fiscale en financiële draagkracht.”

Dat laatste is inderdaad een sterker argument. Volgens sommige kranten zou Pieter De Crem hebben becijferd dat een modaal Knesselaars gezin van twee volwassenen en twee kinderen 700 tot 800 euro minder belastingen zou betalen. Als dat zou kloppen, staat elke eventuele oppositie tegen de fusie voor een muur. Maar klopt dat cijfer? Aalter is Knokke niet.

Knesselare kleurt fiscaal iets roder dan Aalter (info persoonsbelasting, DS, 2015)

De zakenkrant De Tijd publiceerde in mei vorig jaar cijfers per gemeente. Een inwoner van Aalter betaalt jaarlijks gemiddeld 426 euro minder aan persoonsbelasting en opcentiemen op de roerende voorheffing dan een inwoner van Knesselare. Daarbij komt nog het wegvallen van 87,5 euro leefbaarheidsbelasting omdat die in Aalter niet bestaat. Wie geen eigendom bezit, geen bedrijf uitbaat of geen hoog inkomen heeft, houdt maar beter rekening met een bescheidener winst. Aalter is Knokke niet.

Job en centen

Het Laatste Nieuws gaf ook toelichting bij de (financiële) voordelen/nadelen voor de politici-gemeenteraadsleden. Een fusie zou het aantal raadsleden in beide gemeenten (25 Aalter + 19 Knesselare) herleiden van 44 naar 29. Voor de verkiezingen van oktober volgend jaar zouden er dus lijsten moeten gemaakt worden met 29 kandidaten Een vijftiental raadsleden verliezen hun zitpenning. Een kleine lapsus, want de verkiezingen verlopen nog gesplitst. In het beste geval gaat de fusie in op 1 januari 2019.

Maar kijken we even naar de belangrijker “verdiensten”. Het aantal schepenen – nu vijf in Aalter en vier in Knesselare – zou verminderd worden naar zeven, twee meer dan de Vlaamse norm van vijf voor een gemeente met minder dan 30.000 inwoners. Na zes jaar zou er nog een schepen wegvallen en na twaalf jaar nog een, om zo uiteindelijk ook bij vijf schepenen uit te komen.  Twee en op termijn vier van de schepenen in Knesselare en Aalter hebben dus een onzekere toekomst. De “blijvers” zullen met 2.500 euro netto in de nieuwe fusiegemeente meer verdienen dan vandaag (Aalter 2.100 euro, Knesselare 1.800 euro).

En het publiek?

Over de mening van de inwoners is nog geen duidelijk onderzoek verricht. De thermometer van de publieke opinie wordt in de kranten voorlopig onder de arm gestoken van Facebook of van toevallige passanten, van een winkelier, cafébaas, brasserie of kapper. Dat geeft een eerste indruk, geen zekerheid. Ondertussen is Maldegem als mogelijk alternatieve fusiepartner stilaan uit beeld verdwenen. Een pleidooi over gezamenlijke toeristische troeven in het Drongengoed (lezersrubriek Het Laatste Nieuws) maakt in de context van vandaag niet meteen grote indruk.

In Het Laatste Nieuws heeft radio- en tv-presentator Sven Ornelis het in zijn rubriek ‘Ornelis’ over de fusie. “Ik ben van overal en nergens”, aldus de man wiens leven zich afspeelde tussen zijn geboortedorp Assebroek, zijn jeugdjaren in Knesselare, zijn Gentse en Leuvense scholieren- en studententijd, zijn Brusselse jaren en Rijmenam waar hij nu al tien jaar woont. “Maar mijn dorp blijft Knesselare. Daar wonen mijn ouders, daar groeide ik op, daar liep ik school. Dus als mensen mij vragen: “Vanwaar ben jij eigenlijk?” Dan zeg ik: “Van Knesselare.” Er is een mooi bos, een vliegveld, in de Swaene kun je lekker eten, en de kerk is één van de mooiste van het Meetjesland. Ja, ik ben behoorlijk trots op mijn roots.”

Over de fusie zelf zegt Ornelis: “Niks dan voordelen: een gratis containerpark voor iedereen, lagere belastingen, schulden die worden overgenomen. Iedereen happy dus. Tenminste, als de bewoners van Knesselare ook zin hebben in de fusie, want daar zullen ze zich nog wel over mogen uitspreken.”. Er zijn er nog die dat hopen. “Leve de efficiëntie. Leve de toekomst!”, besluit Sven. “Maar of ik zelf ooit zal kunnen antwoorden: ‘Ik ben van Aalter’, wanneer iemand mij vraagt: ‘Vanwaar ben jij eigenlijk?’. Daar vrees ik eerlijk gezegd voor.”

Zuur

Met de wat zure titel ‘Cremlin lijft Knesselare in’ speelt De Standaard het politiek. Tot nader bericht voelt Knesselare zich nog niet meteen “ingelijfd”… Die krant is nooit een felle fan van De Crem geweest. Eveline Vergauwen noemt er Knesselare overhaast “een liberaal bastion”. Kort door de bocht, zo blijkt uit de politieke geschiedenis van de gemeente. Nog zo eentje? “Opvallend: behalve De Blaere van Knesselare zijn alle ‘fusieburgemeesters’ van CD&V-signatuur”, merkt ze op. Tja, Brussel ligt ver van hier zeker? Erné De Blaere zal er wellicht zelf even om kunnen lachen…En om die kritische noot af te ronden: wordt de informatie over een mogelijke fusie in een kwaliteitskrant die De Standaard wil zijn duidelijker door nog maar eens – met naam en toenaam – compleet buiten de kwestie een verhaal op te dissen over een politicus en “een aanranding van drie mannen”? Foei.

Ter afronding dan maar het feitelijke nieuws uit die krant: amper 48 van de 308 Vlaamse gemeenten hebben meer dan 30.000 inwoners… Voorlopig is er in Vlaanderen maar sprake van vier “vrijwillige” fusieprojecten (Meeuwen-Gruitrode en Opglabbeek, Kruishoutem en Zingem, die de officiële procedure al hebben opgestart,  Hamont-Achel, Neerpelt en Overpelt, die een studie bestelden en Aalter/Knesselare). De fusielijm pakt dus nog niet zo fel.  In Knesselare wellicht wel? Ook al is Aalter Knokke niet…

Wordt naar alle waarschijnlijkheid vervolgd: schrijf in op de berichten van Knesselaars Nieuws (http://www.knesselaarsnieuws.net)