Het Sint Willibrorduskoor zingt vijftig jaar. Dat wordt vandaag, zaterdag 14 november gevierd. En terecht, al zit het koor wat in ademnood, en wel om diverse redenen: de algemene achteruitgang van de religie, van het aantal kerkgangers en van de kerkelijke evenementen. Daarnaast kampt het koor met de veroudering van de koorleden terwijl er nauwelijks nog nieuwe instroom van zangers is. Maar laat dit het verdiende feestje niet verknallen.

Na een moeilijke periode voor het Sint Caeciliakerkkoor in de jaren 1950-1975 – er waren maar een handvol zangers meer – kwam het koor er toch weer bovenop. Op 10 maart 1976 werd een nieuw gemengd Sint-Willibrorduskoor opgericht onder impuls van apotheker Julien Vandeweghe en geleid door de kordate koster-organist Julien Willems. De eerste optredens kwamen er op Paasavond en op Pasen. Het koor zorgde hier een halve eeuw voor de muzikale omkadering van misvieringen, huwelijken, uitvaarten en parochiale activiteiten.

Muziek en zang in de kerk, het hoorde er altijd bij. Het Knesselaarse kerkkoor werd met vallen en opstaan meer dan anderhalve eeuw lang muzikaal geleid door de kosters. De jongste tweehonderd jaar waren dat Jan Van Severen (meer dan 65 jaar koster), daarna zijn zoon Adolf Van Severen (49 jaar dienst), en vanaf de jaren 1920 tot omstreeks 1960 Jean-Baptiste Magerman. Een orgel bespelen is blijkbaar goed voor de gezondheid. Ook Julien Willems, de volgende in de rij, is meer dan vijftig jaar koster geweest. Willems bespeelde als laureaat van het prestigieuze Lemmensinstituut met verve het Vereeckenorgel in de Sint-Willibrorduskerk en vertelde fier dat hij zes pastoors had gediend. Sinds 2010 staat het koor onder de leiding van Johan Boudry, de huidige organist.

Het koor kwam er op initiatief van Julien Vandeweghe, die voorzitter werd. Eens naar Brugge verhuisd, werd hij opgevolgd door Gerard Van de Casteele. Daarna nam Bart Vandeweghe de fakkel over, tot ook hij enkele jaren nadien verhuisde. Het koorbestuur bestaat vandaag uit Johan Boudry, Marie Paul De Muyt, Elisabeth Ramaël en Greta Devreeze.

Het koor zong aanvankelijk op het oksaal (het orgelbalkon) om uiteindelijk een vaste stek te krijgen achter het altaar, of aan de rechterzijde van de kerk. En zoals het in Vlaanderen gaat, was er een jaarlijks feestmaal. “Over het muzikale programma beslist de koster zelf, met de huidige pastoor en Johan Boudry kan al eens meer overlegd worden”, zegt Greta.

De jongste jaren veranderde het kader. Er zijn almaar minder gelovigen en kerkgangers, de fusieproblemen beperkten de middelen, de energieke Knesselaarse pastoor De Bodt overleed en de fusie van de Aalterse parochies beperkte de autonomie van de Knesselaarse parochiale organisaties  (op de “Aalterse” sociale media moet je niet zijn voor veel info over Knesselaarse evenementen; ook de “Dienst” op elfnovember werd stilletjes afgevoerd, tot spijt van de Vrienden van de Oudstrijders die een oproep deden om dit volgend jaar toch weer te kunnen invoegen – red.). Tenslotte

Jongere generaties passen almaar meer voor het kerkelijk gebeuren, of kiezen voor andere vormen van muzikale omkadering, enz… Op zondag 16 oktober 2017 telde het koor nog 28 leden. Vandaag nog een 20. Maar het koor blijft doorgaan. Het repeteert  op maandagavond van 19.30 tot 20.30 uur.

Viering

Het koor viert het 50 jaar bestaan op zaterdag 14 november, met een bijzondere misviering om 18 uur en een etentje. “Onze bijeenkomst wordt ook een moment om de trouwste en langst actieve leden even in de bloemetjes te zetten”, zegt Greta Devreeze. “Graag willen we vermelden dat er nog drie kranige dames al aanwezig zijn van in de jaren 1970: Lea Andries, lid sinds 1977 en zopas 90 geworden, Jeanette Compernolle, lid sinds 1978, die op 13 december 94 jaar wordt, en Elisabeth Ramael, ook gestart in 1978″.

Een hapje historie: koren onder den toren

De oudste ons bekende vermelding van een Knesselaars koor dateert van 1851, toen het zangkoor ‘De onpartijdige’ werd gesticht. Dat was evenwel maar vier jaar actief. Iets later ontstond het Ceciliakoor. De eerste sporen van kerkelijke koorzang vinden we in de oudste jaargangen van de 19de eeuwse kranten, waar nu en dan wel iets te lezen viel over de “zangafdeling van het alhier bloeiende genootschap van den H. Franciscus Xaverius“.

Die Xaverianenbond (°1869), ook wel “de Siezen” of “de Ciezen” genoemd, werkte aan de “geestelijke vorming” van haar honderden leden en zorgde voor het bijstaan van behoeftige gezinnen. Omstreeks 1900 telde de vereniging 487 leden (bron: Liber Memorialis). Leden moesten uitblinken door ‘een voorbeeldig-christelijke levenswandel’ en door trouw en regelmatig de kerkelijke diensten bij te wonen.  Ze kregen een kaart die bij de vergaderingen werd afgestempeld.

Maar er mocht nu en dan ook best wat plezier worden gemaakt. Zo  hadden de Xaverianen een eigen koor en “de leute” die ze daar maakten, haalde in de jaren 1800 regelmatig de regionale pers.

De Gazette van Eeckloo neemt ons mee naar Adegem, waar het Knesselaars koor in februari 1873 gaat zingen bij de collega’s van de Adegemse afdeling van de Ciezen. “Na in de vergadering van ons genootschap eenige puike zangstukken te hebben uitgevoerd en vervolgens bij den eerwaarden heer pastoor eene smakelijke flesch geledigd te hebben, begaven de lustige Xaverianen zich in eenige herbergen van ons dorp, alwaar wij ons nogmaals op de kundige uitvoering van verscheidene zangstukken, zowel kooren als kluchtliederen, vergastten…”, aldus de krant (2 maart 1873).

In de jaren 1870 wordt hier de koorzangmaatschappij ‘Sint-Cecilia’ opgericht, die evenzeer als de Xaverianen regelmatig optrad, binnen en buiten de gemeente. Volgens ’t Getrouwe Maldeghem (20 januari 1907)gebeurde dat onder impuls van de Knesselaarse schrijver en journalist August Bultynck. Hij had daarbij ook vier doelstellingen.

Koren en danskotten

Het opluisteren van kerkelijke plechtigheden was een eerste ‘religieus‘ doel. Optreden buiten de kerk en deelnemen aan festivals was een tweede ‘culturele’ doelstelling.

Het deelnemen aan de Vlaamse Beweging was een derde, eerder politieke doelstelling. Dat blijkt onder meer uit de ‘raadgevingen’ inzake het ‘vervlaamsen’ van het zangrepertorium. Eén voorbeeld maar: “Een woordje nogtans: Liever zagen wij de Knesselaarsche zangers uitsluitelijk Vlaamsche koren (liederen) aanleren. Alsdan zouden zij verstaan worden door hunne Vlaamsche broeders die het fransch niet machtig zijn, … Dat onze Knesselaersche vrienden vooral tot leus verkiezen: “In Vlaanderen Vlaamsch”. (Gazette van Eeckloo, 2 maart 1873)

En ten slotte – een vierde ideologische doelstelling – werd het Ceciliakoor aangemaand om “propere” liedjes te zingen. “Onze groote kermis belooft dit jaar zeer aantrekkelijk te zijn. Den maandag, 3 oktober, huldigen de koorzangers hun prachtig nieuw vaandel in, met de welwillende medewerking onzer fanfarenmaatschappij… De bevolking en de vreemdelingen zullen zich dus elken dag op eene deftige wijze kunnen vermaken; wij hebben hier geene danskotten of soortgelijke vuiligheid noodig om ons wel te verzetten.” (’t Getrouwe Maldegem, 2 oktober 1892)

In de jaren 1900 is de Congregatie blijven bestaan, maar is haar invloed, macht en betekenis almaar kleiner geworden. Ze verdween geheel uit beeld na de Tweede Wereldoorlog. Het koor van de Ciezen was al langer ontbonden, dat van het Ceciliakoor zo goed als … Tot in 1976 met het Willibrorduskoor weer volop gezongen werd in de kerk. Hoe lang dat nog het’ geval zal zijn, is niet duidelijk. Vandaag mag dit geen zorg zijn voor de groep. Eerst even feesten met een mis en een etentje. De rest zien we later.

Archieffoto koor