Over school en spel. Sven, Jean en Gerard. Drie generaties mijmeren …

De vakantie, een paar zachte herfstmaanden dit jaar, zit er op. Voor ons de gelegenheid om eens te spieken in wat zeldzame schrifturen over ravotten, roddelen en fantaseren. Die van Sven Ornelis, vorig jaar gepubliceerd in De Zondag, maar nog verbazend actueel, en – verder terug in de tijd – die van Jean De Neve en Gerard Van de Casteele, die hem hierin met pen en inkt of griffel al voorafgingen.

Sven en Arne

In zijn column in De Zondag had Sven Ornelis het over jeugd en spel.

Sven Ornelis mijmerde zo: “De vakantie vloog voorbij. Die acht weken van uitslapen, van kampjes bouwen, en spelen met de vriendjes in de Beekstraat in Knesselare mochten voor mij echt eeuwig duren. Ik had een plastic helmpje en speelkaarten die we met wasknijpers op de spaken van onze fietswieltjes staken, een sheriffster en een sirene voor op m’n stuur, en ik was een Chip in Los Angeles. Dat was cooler dan een zwaantje.

Maar toen werd het september en mijn politiecarrière moest weer op een laag pitje. En ik moest weer naar de klas (in de Kloosterstraat – red.). Dat vond ik maar niks. En nochtans was dat toen zonder sociale distancing of mondkapje. In de late jaren zeventig, begin jaren tachtig.

Overmorgen moeten de kleine agentjes van de buurtpolitie en de TikTok-sterretjes van 2020 ook weer naar school. En weet je wat ik hoor bij mijn nichtjes en neefje, en bij de kinderen van vrienden? Ze hebben er gewoon veel goesting in. Eindelijk mogen ze weer. Hoe lang heeft die grote vakantie niet geduurd? Een half jaar of zo? Met preteaching en andere rare virtuele manieren om toch les te volgen.

Maar die zijn ze dus grondig beu, en ze willen weer gewoon naar school. De kinderen van 2020 hebben hun vriendjes verdomd hard gemist. Ze willen weer spelen. Ravotten. Roddelen. Fantaseren. Sloeber zijn. Kind zijn. Of tiener. Verliefd worden en blozen. Grenzen aftasten.

Het is jammer dat een hele generatie nu in angst moet opgroeien. Kinderen zouden geen grote zorgen mogen hebben, hun (in onze ogen) kleine zorgjes zijn voor hen al indrukwekkend  genoeg. Het virus heeft dat allemaal grondig om zeep geholpen. Altijd die handen wassen, geen knuffels, die stomme mondkapjes in het middelbaar, die bubbels die pubers zo hard zouden moeten kunnen doorprikken. Ik hoop dat de opstart van de scholen zo goed mogelijk mag verlopen. Dat verdienen onze kinderen. Ze moeten alles nog leren. Taal, wiskunde, het leven. Ook al is het virus reëel, dat zijn hun behoeftes ook. Kinderen willen weer naar school. Dat is bijzonder. Het leven is geen eindeloze zorgeloze vakantie, dat is duidelijk…

De mijmering van Jean

We duiken wat verder in de tijd, tot ergens halfweg de vorige eeuw, met de link naar een artikel van Jean De Neve dat we hier enkele jaren geleden publiceerden. Een groot deel van onze lezers en volgers waren er toen nog niet bij. Ze vinden de link naar dat artikel HIER: De tijd van toen: kinderjaren, schooltijd, speel-tijd

Een van de zovele schoolfoto’s van meester Edgard VdC – Halfweg de vorige eeuw.

Rarara, waar is da? (scroll wat naar beneden voor de oplossing)

 

 

 

 

 

De mijmering van Gerard

Gerard en Edgard Van de Casteele. Kruiwagentje in den hof

Een kleine honderd jaar terug in de tijd, het kan ook. Eerder publiceerden we hier al wat tekst uit een oud notitieboek van onze pa (Gerard). Met plezier schreef hij ook wel eens iets in het dialect. “Ik en doe der verzekerd gien kwoad mee ook ’t een en ’t ander opschrijve in de toale van mijn moedere, ’t es te zeggen in mijn                                            moedertoale… Niet al te fonetisch, want tons wordt ’t moeilijk om te lezen. Maar die in Knesseloare gewonnen en geboren es, zal ’t op zijn gemak kunnen lezen. Iemand van elders moet eerst ne keer wa stamineekes bezoeken ten uitkante, om doar d’inboorlingen ’t hueren parlesanten.

Hieronder nog een paar passages met wat herinneringen aan de kindertijd, “de schoole” en “het kinderspel”. Een kleine honderd jaar geleden …

“In ’t leeven van ne mens speelt de schoole toch uek een gruede rolle. Ieërst moesten we naer ’t kluester in de kakschoole. ’t Waeren tons nog allemoale zisters die lesse gaven, en in ’t eerste klasken van de kakschoole zat ik bij zister Honoré, ’t braefste en ’t vriendelijkste nonnenken dajje keunt pejzen. ‘k Wede der nie vele niemer van, alliene damme tsenoens, ot woarm woas, een beetse mosten sloapen, mee ons huefd op de lessenoare. Ieëne kieër weedek nog, ee mijn zuster Maria mij noar huis moeten doen, omda ‘k de kakschoole alle eere aangedoan hoa. ‘k Waere tons al een beetje beschoamd geluev’ ik. In de gruede schoole woaren der vijf klassen. D’ieërste klasse wier gedoan deur juffrouw Yvonne Segers. Doaer emme lieëren tellen en ledderkes lezen. Lieërmiddels woaren der nog niet vele. Een telroam. Drè bollekes en twee bollekes es vijf bollekes. Azu’en oefeningen emme vele g’had. Toe da’t aan onze neuze uitkwam. Doar stond uek nen halven hectolidere mee “kerze-kerns”. Doar wierd er uek mee gerekend.

Klasfoto juffrouw Irene Rodts. Het witblonde jongentje, vooraan recht, is Gerard Neyt, enige zoon van René Neyt en Alida De Jaeger uit de Hoekestraat. In 1931 stierf hij plotseling op 10-jarige leeftijd. Zijn grafje is nog te vinden op het kerkhof via de hoofdingang links vooraan bij de kinderzerkjes. (info aangevuld met dank aan Luc Van Paemele

Juffrouw Irene Rodts deed de tweede klasse. Zij woas een kleine, maar ze kost huere wille deuredrijven. Boven op het bord stond guel ’t alfabet in geweune letters, en in huefdledders en tons nog en drukledders uek. Hoe dikkels hemme dat afgedreund: “ledder a, fledder A”. Fledder woas d’ afkortinge van huefdleddere.

Bij het lezen of het opzegg’n van de catechismus tiktege ze mee uer potlued en kost buiden de schreejve nie lueb’n. Omme moesten lezen (bidden), zat iederieën rechte mee d’handen gevewen en d’uegen toe. Dikkels kwam d’iffrewe rond en smeet een kartonnen punt op ons banke. We pieptegen deur de wimpers om te ziene wat dat er viel: 1, 2 of 3 punten.

De derde klasse stond onder ’t bevel van mieëster Raymond Segers. Ze noemdigen hem “piot”, want hij hoa als vrijwilliger den ieërsten oorlog meegemoakt. Hij kost hem heftig koad moaken en tons sloegt hij rued uit. Meester De Baets deed de vierde klasse en meester Alfred Segers d’huegste klasse. ‘k He moaer een half jaer bij meester Segers gezeten. Hij wierd tons zuegezeid ziek en es op pensioen gegaen. Toe omtrent zijn ’t negentig joar. Meester Smessaert, van Aelter peis ik, kwam hem vervaag’n.

Maer tons wier mijn broere Maurits ziek (TBC) en we moesten noar de Frères in Brigge in “septième B, bij frère Chretien. Alles woas doar in ’t Frans. Ge keun pejzen. Mijn broere Jeroom en ikke zadd’n doar lijk uilen op ne kluit. Achter de gruede vakanse zijme were gekieërd noar Knesseloare. Tons deei mieëster De Baets d’huegsste klasse en ‘k he der nog twie joar bijgezeed’n. We kendigen zijn manieren op ne prik. Oster wa veel laweit woas, riept hij dikkels: “Neem de lei. Schrijf op!!!”. En wilder zieëre ons leie gepakt en ons toesse en an ’t schrijven.

Omme vroagstikken moesten oplossen hoa ‘k ik rap gedoan en tons aan den andere kant van de leie wa teekenen of in de leesboek lezen of in d’heilige geschiedenisse. In de zomerse doagen kost het doar zue ristig zijn. De zonne schijndige op ’t zand van de koer en we zaag’n de missen ilder amuseren en vechten en flodderen. ‘k Voeldege mij doar heel content en ’t es meschien doarmee da’k sebiet toestemdige on mij e’ers (ouders) klaptigen van vuer schoolmieëster te lieërn. Kinderspelen

Gerard (boven links) en vrienden met de klakkebusse (soort proppenschieter). Foto jaren 1920

En nu is het aan de dappere lezers, die een tekst in het Knesselaars kunnen overleven. De herinneringen aan enkele kinderspelen uit de jaren stillekes (pakweg een kleine honderd tot vijftig jaar geleden …)

Over ‘irdenen’ (aarden) marpels en de mesjongens … De moeilijkst leesbare zin misschien? “Oal de plankieren woaren hoast mee lompe kasseistenen mee gerren en pitten doartissen, ne goale (guele) wirreld op zijn eigen“…

Over terikken en vissen, over stekskes en streutjes achter een vloage en over hoebelen

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s