Dat er in de bossen van het Drongengoed een militaire site komt, is duidelijk. Maar wat, wanneer en hoe… , het is allemaal (nog) niet zo helder. Rumoer in de politiek en op de sociale media, het stond in de sterren geschreven.  Een samenvatting. Maandagavond 13 april legt Groen het op kazernedossier op de tafel van de gemeenteraad.

Er is al heel lang roering over de militaire plannen  in het Drongengoed. In maart 2025 werd de knoop doorgehakt.

Dat er een kazerne komt, was een van de hoofdpunten in het VRT-journaal van 17 maart. Geraardsbergen, de andere kandidaat, stond voor de Muur (1). De ambitie aldaar van toenmalig premier Alexander De Croo, actief in die regio, werd door zijn opvolgers, de huidige federale ploeg, netjes ingespit. Niet geheel onlogisch, want er liggen in Ursel een startbaan en een landingsbaan, omsingeld door groene gronden.

Pieter De Crem, op dat moment nog burgemeester, was content over de komst van het “Kwartier van de Toekomst Noord”. Een hilarische titel of naam, nadien leesbaar ingekort tot “Het Kwartierplan”.

Vrees voor natuur

De reacties waren voorspelbaar. Een petitie van de burgerbeweging ‘Front Voor Drongengoed’ landde op ongeveer 12.000 handtekeningen. Politiek kwam het weerwerk vooral van Groen en van het in de regio nogal onmachtige Vooruit.

“Militair domein en natuur staan niet haaks op elkaar”, was dan weer de repliek van de nieuwe Aalterse burgemeester Mathias Van de Walle. Het lokale gemeentebestuur van Aalter (CD&V/N-VA)vond de keuze van Ursel “logisch”, omdat Defensie hier al actief is. Van de Walle draaide de milieubezorgdheid om: “Het Drongengoedbos is een belangrijke troef voor de legerbasis, maar de natuur kan er anderzijds al jaren zijn gang gaan, net omdat het bos belangrijk is voor de oefeningen van Defensie”.

Nieuw: luchtverdediging …

De internationale en politieke crisissen (Oekraïne, Midden-Oosten, e.a.) ontwrichten de jongste jaren almaar meer de Westerse samenleving. Er werd bijgestuurd: meer geld voor Defensie en de focus op luchtverdediging, in het bijzonder voor de bescherming van de kwetsbare havens Antwerpen en Zeebrugge of andere militaire en industriële sites.

Het gaat dus in Ursel niet over een klassieke vliegbasis met straaljagers, maar – naargelang de bron (Defensie, de gemeente, de nieuwszenders, de kranten…)-  om een “centrum rond luchtafweersystemen”, een “militair kwartier”, een soort “oefenschool voor  luchtmachtactiviteiten”, een “Kazerne van de Toekomst”…

Wat er precies in Ursel komt moet nog worden verduidelijkt, maar vast staat dat het gaat om gesofisticeerd tuig (2). Dat betekent meteen ook meer mensen, meer infrastructuur, meer materfiaal … Ook meer overlast? Zoals vaak hoor je bij dergelijk nieuws rustige, maar ook emotionele reacties, pro’s maar ook contra’s. Zoals vanzelfsprekend is, komt de weerstand vooral van Groen en aanverwante organisaties en drukkingsgroepen.

Natuur, milieu, investeringen en veiligheid

De ecologisten focussen op nadelen van een kazerne voor het milieu. Rustiger zal het in het Drongengoed en omgeving beslist niet worden. Ze hebben het ook over “het ontbreken van elk maatschappelijk draagvlak” voor de beslissing. Is dat zo? Zonder grondig onderzoek toch vooral giswerk.

Aan de andere kant van het spectrum klinken de reacties veel positiever: “Het Kwartierplan opent deuren voor technologie, renovatie en ondernemerschap en dat komt alleen Aalter ten goede”, aldus de N-VA, Die partij stipt ook aan dat de kazerne zal leiden naar investeringen en infrastructuurwerken (Urselse weg, kruispunt Sint-Rita… ). “Een legerkazerne bouwen op militair domein,  da’s logisch toch?”, besluit schepen Michael Ally.

Vlaams Belang blijft in het hele dossier opvallend op de vlakte.

Veiligheid

Er zijn ook wel wat vragen over onze veiligheid in eventuele crisissituaties. Wordt de site mogelijks een militair doelwit? Wat kan de schade zijn voor de omgeving? (2)

De kloof wordt scherper tussen wie de komst van een kazerne een zegen vindt voor een meer en betere defensie enerzijds en wie dat een vloek vindt anderzijds.

Indirecte gevolgen

En dan zijn er nog de indirecte gevolgen. Genoemd project zal met absolute zekerheid zorgen voor meer volk en meer activiteit op de site en in de omgeving. Sommige bronnen spreken van 1000, andere van 1500 militairen. Dat is een klein dorp. Geen slecht nieuws voor winkeliers, handelaars, scholen, horeca, ondernemingen …).

Wanneer wordt een en ander concreet? Ook hierover veel onduidelijkheid. Geen info  over timing, geen info over de kostprijs. En dus ook weinig info over het juridisch gevecht dat de tegenstanders wellicht zullen aangaan.

Zal het project het lot kunnen ondergaan van zoveel “veranderingen” in dit in beton geblokkeerde land (3). Tegenstrijdige belangen – in dit geval tussen Defensie en Justitie, tussen Economie en Ecologie – kunnen zorgen voor een storende traagheid van bestuur. Eén van de bronnen meldde dat de uitvoering eerder iets is “richting 2040”, Groen spreekt van 2032.

Wordt vervolgd. Hier of elders.

(1) De vorige regering besliste om een nieuwe kazerne te bouwen in Geraardsbergen. Maar die plannen stootten op lokaal verzet. Defensie slaagde er niet in om in Geraardsbergen snel grote terreinen op te kopen.

(2) Als we het karige nieuws goed hebben gehoord zou het “materieel” in geval van acute conflicten naar andere locaties van Defensie worden verhuisd, om van daaruit te worden ingezet.

(3) Omschrijving naar de titel “Het betonnen beleid. Waarom politici onze problemen niet kunnen oplossen”, boek van Quinten Jacobs, advocaat grondwettelijk recht aan de KULeuven (2025)