Gentiel en zijn meccano

 

Ooit al eens een bezoekje gebracht aan het Speelgoedmuseum? Daar staat ook een stukje Knesselare te pronken. En dan nog met een boeiend iets ook. Zadelmaker Gentiel Verhoestraete had verschillende hobby’s. Met de toen populaire meccano complexe constructies maken was er een van. Zijn zoon Paul, medewerker en fotograaf van Knesselaars Nieuws vertelt het verhaal.

Gentiel Verhoestraete aan het werk bij “zijn” klok, uitleg verschaffend aan een kleinzoon. De klok die later in Mechelen terecht kwam (zie verder)

Onlangs las ik volgend kort, ogenschijnlijk onbelangrijk berichtje in de krant: “Het Speelgoedmuseum in Mechelen zal voortaan onderdak krijgen in het groot station van Mechelen en niet aan het station van Nekkerspoel, waar het nu zit. De verhuizing zal plaatsvinden in de zomer van 2022. Het museum viert dan ook zijn 40-jarig bestaan”.

Veel Knesselarenaars zullen dit museum met hun kinderen wel al bezocht hebben. Zouden ze hebben opgemerkt dat een dorpsgenoot daar met zijn werkstuk nadrukkelijk in de kijker werd geplaatst?

Die ondertussen overleden inwoner is mijn vader, Gentiel Verhoestraete. Hij was zadelmaker van beroep, maar had daarnaast vele hobby’s waar hij zich creatief kon in uitleven. Hij was een van de vele inwoners die na de Tweede Wereldoorlog naast hun beroepsactiviteit ook een winkeltje hadden. Daar werden soms totaal onverwachte zaken verkocht.

Dit was ook zo bij mijn ouders, naast lederwaren verkochten ze ook speelgoed. Hun leverancier was de speelgoedfabriek Unica uit Kortrijk, aanvankelijk gestart als poppenfabriek. Zo hadden vader en moeder ook vlug de gekende merken in huis, onder andere Meccano.

Hobby

De uitvinder van Meccano was de Engelsman Frank Hornby. De man maakte voor zijn zoontjes speelgoed uit blik. In 1899 kwam hij op het idee om een bouwsysteem op de markt te brengen. Hij realiseerde zich vrij vlug dat – als hij verwisselbare onderdelen zou kunnen maken die met boutjes aan elkaar bevestigd zouden kunnen worden – hij uit dezelfde onderdelen verschillende modellen zou kunnen vervaardigen.

Het werd een groot succes, met slechts één nadeel: het “speelgoed” was heel duur, en lag aanvankelijk buiten het budget van het grote publiek. De eerste jaren na de oorlog werd het nog moeilijker om zich Meccano aan te schaffen. Het gebruik van ijzer in de speelgoedindustrie werd beperkt, meccano was niet meer te verkrijgen.

Enkele van de werkstukken van Meccano Gentiel

Ontwerpen

Dit bracht de speelgoedfabriek Unica op het idee zelf een eigen versie van meccano op de markt te brengen, Tecnic genaamd. Ook dit werd een succes. Unica zocht dan ook vrij vlug mensen die, wat onderlegd in techniek, bereid waren toonzaalmodellen te maken. Dit moesten ze geen twee keer vragen aan mijn vader.

Als verkoper van Tecnic was hij al samen met zijn zoon een tijdje aardig bezig met verrassende voorwerpen te maken. Unica steunde hem daar volop in, leverde alle gevraagde onderdelen en dit resulteerde in een eerste topstuk, een staande klok die gedurende vierentwintig uur het juiste uur aangaf.

Vader maakte tal van die klokken die in grote speelgoedwinkels overal in het land werden tentoongesteld. Begin jaren 1950 stond een speciaal ontworpen staande klok zelfs op een handelsbeurs in de Eeuwfeestpaleizen in Brussel en koning Boudewijn bekeek die, zoals men altijd schrijft, “met veel belangstelling”.

Stop. Maar het mooiste moest nog komen

De doorbraak van de ruitersport eiste almaar meer tijd op en de speelgoedverkoop diende te worden stopgezet. Zo vielen ook de activiteiten voor Tecnicbouw stil. Het definitieve einde kwam er toen de speelgoedfabriek Unica in 1971 vernield werd door een hevige brand. Tecnic-onderdelen waren niet meer verkrijgbaar.

Vader Gentiel had echter in de loop der jaren heel wat voorraad van Tecnic-onderdelen aangelegd, “om later als ik op pensioen ben terug mee aan de slag te gaan”. Zijn doelstelling kwam uit. Hij bouwde zijn mooiste creatie rond de leeftijd van tachtig jaar. Hij voorzag zijn klok van een twaalf- en vierentwintig-uren uurwerk, met een klokje om het uur aan te geven, dit allemaal met originele onderdelen van Tecnic. Iedereen stond versteld hoe hij er in slaagde met weliswaar vele, maar toch wel authentieke Tecnic-tandwielen een goed werkend uurwerk in elkaar te knutselen.

Lang heeft hij niet meer kunnen genieten van zijn ‘pronkstuk’. Kort na de voltooiing overleed hij.

De familie nam contact op met het speelgoedmuseum, stuurde foto’s op en gezien de grote interesse werd besloten de staande klok te schenken aan het museum. Sindsdien trekt dit unieke werkstuk uit Knesselare daar in Mechelen veel aandacht, ook die van de vele dorpsgenoten die het museum bezochten, en meestal tot hun grote verbazing,

Paul Verhoestraete

Gentiels klok in Mechelen

 

Een variante, waarvan hij er zoveel maakte, die in de Eeuwfeestpaleizen stond

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s